વિલિયમ શેક્સપિયર

વિલિયમ શેક્સપિયર

 

  • વિલિયમ શેક્સપિયર (26 એપ્રિલ 1564ના રોજ ખ્રિસ્તી ધર્મની દીક્ષા (baptised) અને એન્ડેશઃ 23 એપ્રિલ 1616)ઢાંચો:Ref label અંગ્રેજ (English) કવિ (poet) અને નાટ્યલેખક (playwright) હતા, તેમને અંગ્રેજી ભાષા (English language)ના મહાન લેખક અને વિશ્વના પ્રસિદ્ધ નાટ્યલેખક ગણાય છે.[૧]તેમને વારંવાર ઇંગ્લેન્ડના રાષ્ટ્રીય કવિ (national poet) અને એવોન (Avon)ના કવિ (Bard)(અથવા કવિ) તરીકેનું ઉપનામ પણ મળેલું છે.તેમણે 38 નાટકો (plays), ઢાંચો:Ref label 154 સોનિટ (sonnets) લખ્યા છે, તેમાની બે લાંબા વૃતાન્ત આલેખતી કવિતા (narrative poem) છે અને બાકીની બીજી કવિતા છે. તેમણે લખેલા નાટકોનું વિશ્વની અગ્રણી ભાષાઓમાં રૂપાંતર થયું છે અને બીજા કોઈપણ નાટકકાર કરતાં તેમના નાટકો સૌથી વધારે ભજવાયા છે.
  • શેક્સપિયરનો જન્મ અને ઉછેર સ્ટ્રેટફોર્ડ-અપોન-એવોન (Stratford-upon-Avon) ખાતે થયો હતોતેમણે 18 વર્ષની વયે એન હેથવે (Anne Hathaway) સાથે લગ્ન કર્યા હતા, તેનાથી તેમને સુસાન્ના (Susanna) અને જોડિયા હેમ્નેટ (Hamnet) અને જુડિથ (Judith) એમ ત્રણ બાળકો થયા હતા.તેમની લંડન (London)માં 1585થી 1592ની સફળ કારકિર્દી દરમિયાન તે અભિનેતા, લેખક અને નાટક કંપની (playing company) લોર્ડ ચેમ્બરલેઇન્સ મેન (Lord Chamberlain’s Men)ના ભાગીદાર હતા, જે પાછળથી કિંગ્સ મેન (King’s Men) તરીકે પ્રચલિત બની હતી.તે નિવૃત્ત થઈ 1613માં પાછા સ્ટ્રેટફોર્ડ ગયા હતા, જ્યાં તે ત્રણ વર્ષ પછી અવસાન પામ્યા હતા. શેક્સપિયરના અંગત જીવનના બહુ ઓછા રેકોર્ડ બચ્યા છે. આથી તેમના શારીરિક દેખાવ (physical appearance), જાતીયતા (sexuality), ધાર્મિક માન્યતા (religious beliefs)ઓને લઈને જુદી-જુદી અટકળો પ્રચલિત છે. તેમણે કરેલું પ્રદાન પણ બીજાએ લખેલું (written by others) હોવાની અટકળ છે.
  • શેક્સપિયરે તેનું જગપ્રસિદ્ધ નાટ્યલેખન 1590થી 1613ના સમયગાળા દરમિયાન કર્યું હતું. તેના અગાઉના નાટકોમાં મુખ્યત્વે વિનોદ (comedies) અને ઇતિહાસ (histories) હતા, 16મી સદીના અંત સુધીમાં તેમણે સાહિત્ય અને લેખનકલાને નવો આયામ આપતા નવી ટોચ પર બેસાડી દીધી હતી.તેમણે પછી 1608 સુધી મુખ્યત્વે કરૂણાંતિકા (tragedies)ઓ જ લખી હતી, જેમાં હેમ્લેટ (Hamlet)કિંગ લીયર (King Lear) અનેમેકબેથ (Macbeth)નો સમાવેશ થાય છે. આ કૃતિઓને અંગ્રેજી સાહિત્યની શ્રેષ્ઠ કૃતિઓમાંની એક ગણવામાં આવે છે.છેલ્લા તબક્કામાં તેમણે ટ્રેજિક કોમેડીઝ (tragicomedies) લખી હતી, જે રોમાન્સીસ તરીકે જાણીતી છે અને તેને બીજા નાટકો સાથે સાંકળીને ભજવાય છે.તેમાના ઘણા નાટકો તેમના જીવનકાળમાં જ જુદી-જુદી ગુણવત્તા અને ચોકસાઈ સાથે આવૃત્તિઓમાં પ્રકાશિત થયા હતા. તેમના થિયેટરના બે ભૂતપૂર્વ સહયોગીઓએ 1623માં ફર્સ્ટ ફોલિયો (First Folio) પ્રકાશિત કર્યો હતો, તેમા તેમના નાટ્યલેખનના સંગ્રહિત અંકો પ્રકાશિત કર્યા હતા, તેમાં તે બે નાટકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેને તાજેતરમાં શેક્સપિયરના નાટક તરીકે માન્યતા મળી છે.
  • શેક્સપિયર તેના જીવનકાળ દરમિયાન પણ લોકપ્રિય અને જાણીતો કવિ હતો, પણ તેની પ્રતિષ્ઠા 19મી સદીમાં હાલની જે ઊંચાઈએ છે તે ઊંચાઈએ ન હતી. રોમેન્ટિક લખાણ (Romantics)માં શેક્સપિયર જબરજસ્ત પ્રતિભાશાળી હતો. વિક્ટોરિયન (Victorians) યુગના આ હીરો પરત્વે જ્યોર્જ બર્નાર્ડ શો (George Bernard Shaw)એ પણ બાર્ડોલેટ્રી (bardolatry) કહી આદર વ્યક્ત કર્યો છે. [૪]20મી સદીમાં તેમના કામને વધુને વધુ સ્વીકૃતિ મળવા લાગી હતી અને સ્કોલરશિપ અને પર્ફોમન્સના મોરચે નવી હલચલથી તેમની પ્રતિષ્ઠા નવી ઊંચાઈએ પહોંચી હતી. આજે તેમના નાટકો જબરજસ્ત લોકપ્રિય છે અને તેનો સતત અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેના પર પર્ફોર્મન્સ કરવામાં આવી રહ્યું છે અને તેને સમગ્ર વિશ્વની વૈવિધ્યસભર સંસ્કૃતિ અને રાજકીય સંદર્ભમાં પુનઃવ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી રહ્યા છે